Door Michiel Peeters
‘Verzet begint niet met grote woorden
maar met kleine daden
zoals storm met zacht geritsel in de tuin
of de kat die de kolder in zijn kop krijgt
zoals brede rivieren
met een kleine bron
verscholen in het woud
zoals een vuurzee
met dezelfde lucifer
die een sigaret aansteekt
zoals liefde met een blik
een aanraking iets wat je opvalt in een stem
jezelf een vraag stellen
daarmee begint verzet
en dan die vraag aan een ander stellen
Remco Campert 1929
Remco Campert schreef die gedicht, het tweede uit een drieluik, al in 1929. Scheidend wethouder Tim Simons toverde dit treffend schrijven op uit de vergetelheid.
Het typeert als geen ander woord de huidige wereldsituatie. Laat je niet als een weerloos lam naar de slachtbank leiden zonder weerwoord.
Sta op en laat je horen zoals in een ware democratie past en hoort. En zeker niet in de vele autocratieën die elke eeuw weer ontstaan door brullende populisten die kwijlen van macht, geld, onderdanige meelopers en alleenheerschappij. Elke eeuw weer herhaalt, die misleidende golf van doortrapte en radde praters, zich.
Campert ving die golven van populisme knap in dit gedicht. Al ver voor WOII maakte hij het mooiste en treffendste gedicht van verzet. Helaas zijn er velen die in populaire veelwoorderij en vuilspuiterij blijven trappen in plaats deze rake woorden tot zich te nemen.
Met deze 76 woorden maakte hij volgens wethouder Tim Simons een statement op Dodenherdenking 2025. Een goed begin is het halve werk voor degenen die het begrijpen.
De Dodenherdenking in Made en Drimmelen dorp stond bol van herdenking. In Drimmelen dorp werd een bloemenhulde gebracht bij het Bevrijdingsmonument. In het historisch oudste gebouw van Made, de protestantse kerk, herdacht de gemeenschap de gevallenen na 80 jaar Vrijheid.
Geen saaie lezing van zinloze woorden, maar een betekenisvolle woordenstroom uit de monden van: een tweetal leden van de scouting; een toespraak van Bart Dickens 1e luitenant bij de luchtmobiele brigade, die de WO II vergeleek met de strijd in Oekraïne; woorden van Anton Braat voorzitter van comité 4 mei; en mooie muziek van Accordeonensemble Vier-8-Zestien onder leiding van Niek van Uden-Luteijn en het koor Atva Ani. De bijeenkomst in de kerk werd afgesloten met het Poolse en Nederlandse volkslied.
Voor aanvang van de herdenkingsviering werd er een krans gelegd op het oorlogsgraf van de twintigjarige pilot-officer G.E. Chandler door de veteranen. Die krans stond symbolisch ook voor de negen gesneuvelde Poolse soldaten, de 42 gedode inwoners van Made, Drimmelen dorp en Stuivezand en de veertien Engelse en Canadese militairen die sneuvelden bij de bevrijding van Made, Drimmelen en Stuivezand.
Dissonant
De Dodenherdenking werd, na een mooie mars van de kerk naar het Pools Oorlogsmonument, jammer genoeg doorkruist door ‘slechthorende, oproep negerende elektrische stepper’ en afgesloten met de kranslegging bij het Pools Oorlogsmonument in het dorpspark door de veteranen en wethouder Tim Simons.
Janneke de Ridder-van Dongen blies daarbij voor de laatste keer de Taptoe.
De enige dissonant in de Dodenherdenking dit jaar was, buiten de stepper, de Indonesische vlag (rood boven, wit onder). De Poolse vlag moet net andersom hangen: Wit boven en Rood onder!