door Marcia Engelander - van den Wittenboer

Aanleiding is het Onderzoeksprogramma Pointer dat eerder in beeld bracht in welke gemeenten de fijnstof- en stikstofdioxidewaarden te hoog zijn en gaf elke gemeente een vervuilingsscore. Daaruit blijkt dat de gemiddelde concentratie fijnstof (PM2,5) in Oirschot 8,5 microgram per kubieke meter bedraagt, terwijl de WHO een advieswaarde van maximaal 5 microgram hanteert. Voor stikstofdioxide (NO2) ligt de advieswaarde op 10 microgram; in Oirschot komt het gemiddelde uit op 10,4. Dat verschil lijkt klein, maar kan volgens het Longfonds wel degelijk gevolgen hebben voor de gezondheid. ”Iedere vier seconden halen we adem, meer dan twintigduizend keer per dag,” zegt een woordvoerder van het Longfonds. ”Juist daarom is het zo belangrijk dat de lucht die we inademen zo schoon mogelijk is. Zelfs relatief kleine hoeveelheden luchtvervuiling kunnen op lange termijn bijdragen aan longziekten zoals astma en COPD.” Om het onderwerp dichter bij inwoners te brengen, ontwikkelde het Longfonds het zogenoemde ’actiepakket Gezonde Lucht’. Dat pakket bevat onder meer een voorbeeldbrief voor de gemeente, informatieve illustraties over luchtvervuiling en posters waarmee inwoners aandacht kunnen vragen voor het onderwerp. Het idee is dat inwoners het gesprek over luchtkwaliteit in hun eigen omgeving op gang brengen, zeker nu de gemeenteraadsverkiezingen eraan komen.

Houtstook

In Oirschot blijkt één bron van luchtvervuiling relatief groot: houtstook door particulieren. Open haarden en houtkachels zorgen voor een aanzienlijk deel van het fijnstof in de lucht. ”Uit de gegevens van het RIVM blijkt dat consumentensfeerverwarming, dus houtkachels en open haarden, de grootste bron van primair fijnstof in Oirschot is,” zegt de woordvoerder van het Longfonds. ”Daarom is het belangrijk dat er ook aandacht is voor houtstook, bijvoorbeeld door mensen bewust te maken van de impact.” In sommige gemeenten wordt houtstook op dagen met slechte luchtkwaliteit al afgeraden of tijdelijk verboden. Volgens het Longfonds zou dat voor heel veel gemeenten een mogelijke stap kunnen zijn.

Stookwijzer

De gemeente Oirschot laat in een reactie weten de signalen serieus te nemen, maar benadrukt dat de wettelijke normen niet worden overschreden. ”De advieswaarden van de WHO zijn aanzienlijk strenger dan de Europese grenswaarden,” zegt een woordvoerder van de gemeente. “Op basis van de huidige metingen voldoet Oirschot aan de wettelijke luchtkwaliteitsnormen.” Tegelijk erkent de gemeente dat verbetering wenselijk blijft. ”Op sommige plekken liggen de concentraties wel boven de WHO-advieswaarden. Dat onderstreept dat we moeten blijven werken aan een betere luchtkwaliteit.” De gemeente doet dat onder meer via deelname aan het Schone Lucht Akkoord en door samen te werken met de Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant en de GGD. Ook wordt ingezet op schoner vervoer, meer groen in de openbare ruimte en voorlichting over houtstook. ”Houtstook kan lokaal voor piekbelasting zorgen in woonwijken,” aldus de gemeentelijke woordvoerder. ”Daarom zetten we ook in op bewustwording en informatie, bijvoorbeeld via de stookwijzer.”

Gesprek

Luchtvervuiling ontstaat door een mix van bronnen. In Oirschot spelen naast houtstook ook landbouw en verkeer een rol. Volgens deskundigen is het daarom een onderwerp dat niet met één maatregel kan worden opgelost. Voor het Longfonds staat één ding voorop: het gesprek moet worden gevoerd. ”Gezonde lucht is iets wat iedereen raakt,” zegt de woordvoerder. ”Gemeenten, inwoners en bedrijven hebben daar allemaal een rol in. Hoe meer mensen zich ervan bewust zijn, hoe groter de kans dat we samen stappen zetten naar schonere lucht.”